Startup Nasıl Kurulur? Limited mi Anonim mi, Pay Devri ve Yatırıma Hazırlık
Türk hukukunda startup için ayrı bir şirket türü yoktur; girişimler Türk Ticaret Kanunu'ndaki şirket türlerinden biriyle kurulur ve kurucuların sorumluluğunu sınırlayan sermaye şirketleri arasında seçim genellikle limited şirket ile anonim şirket arasında yapılır. Yatırım almayı ve ortaklık yapısını sık değiştirmeyi planlayan bir girişim için anonim şirket genellikle daha elverişlidir; çünkü bedeli tamamen ödenmiş nama yazılı payların devri, esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe noter onayına ve genel kurul kararına bağlı değildir ve şarta bağlı sermaye artırımı kanunda anonim şirket hükümleri arasında düzenlenmiştir. Limited şirket ise daha düşük asgari sermaye ile kurulur ve az ortaklı, yatırım turu planlanmayan girişimler için yeterli olabilir.
STARTUP İÇİN AYRI BİR ŞİRKET TÜRÜ VAR MI?
Startup, hukuki bir şirket türü değil, teknoloji veya yenilik tabanlı, hızlı büyümeyi hedefleyen bir girişimi anlatan ticari bir kavramdır. Kurucular şirketi Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) genel hükümlerine göre kurar.
Devletin startup niteliğini belgelendirdiği bir araç ise teknogirişim rozetidir. Teknogirişim rozeti, girişimin teknoloji ve yenilik tabanlı, ölçeklenebilir bir iş modeline sahip olduğunu gösteren ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca verilen bir belgedir. Rozete başvurabilmek için girişimin Türkiye'de kurulmuş bir şahıs veya sermaye şirketi olması, KOBİ ve bağımsız işletme niteliği taşıması ve kuruluşunun üzerinden en fazla on beş yıl geçmiş olması ve teknoloji ve yenilik tabanlı, ölçeklenebilir bir iş modeline sahip olması gerekir. Rozet, verildiği tarihten itibaren üç yıl geçerlidir (Teknoloji ve Yenilik Odaklı Girişimlerin Belirlenmesi ve Belgelendirilmesine Dair Yönetmelik m. 4, 5 ve 9). Rozet bir şirket türü değildir; limited veya anonim şirket bu belgeyi alabilir.
LİMİTED Mİ ANONİM Mİ? TEMEL FARKLAR
Limited ve anonim şirketin her ikisinde de ortaklar kural olarak şirket borçlarından kişisel olarak sorumlu değildir; sorumlulukları taahhüt ettikleri sermaye ile sınırlıdır (TTK m. 329 ve 573). Girişim açısından asıl farklar sermaye, pay devri, kamu borçları ve yatırım araçlarında ortaya çıkar:
| Konu | Limited şirket | Anonim şirket | Dayanak |
|---|---|---|---|
| En az sermaye | 50.000 TL | 250.000 TL (kayıtlı sermaye sistemindeki halka açık olmayan anonim şirkette başlangıç sermayesi 500.000 TL) | 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (1/1/2024'ten itibaren); TTK m. 332, 580 |
| Sermayenin ödenmesi | Nakdi sermayenin dörtte birinin tescilden önce ödenmesi şartı yok | Nakdi sermayenin en az %25'i tescilden önce, kalanı 24 ay içinde | TTK m. 344, 585 |
| Ortak sayısı | En az 1, en fazla 50 | En az 1, üst sınır yok | TTK m. 338, 574 |
| Pay devri | Noter onaylı yazılı sözleşme ve kural olarak genel kurul onayı | Nama yazılı pay senedi ciro ve teslimle devredilir; bedeli tamamen ödenmemiş paylar şirket onayıyla devredilir; esas sözleşme onay şartı koyabilir | TTK m. 490-493, 595 |
| Vergi gibi amme alacakları | Ortak, şirketten tahsil edilemeyen amme alacağından sermaye hissesi oranında sorumlu (6183 sayılı Kanun m. 35) | 6183 sayılı Kanun m. 35 uygulanmaz; pay sahibi yalnızca taahhüt ettiği sermaye payıyla şirkete karşı sorumlu (TTK m. 329/2) | 6183 sayılı Kanun m. 35; TTK m. 329/2 |
Tablodaki asgari sermaye tutarları, 1 Ocak 2024'ten itibaren uygulanan 7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'na dayanır. Sermaye ödemesine ilişkin kurallar TTK m. 344 ve 585'te, ortak sayısı TTK m. 338 ve 574'te, pay devri TTK m. 490 ve 595'te düzenlenmiştir. Her iki şirket türünde de kanuni temsilciler, şirketten tahsil edilemeyen amme alacaklarından kişisel olarak sorumlu tutulabilir (6183 sayılı Kanun mükerrer m. 35).
(7887 sayılı Kararın yürürlük tarihi, 26.11.2023 tarihli ve 32381 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan düzeltme ile 1/1/2024 olarak belirlenmiştir.)
LİMİTED ŞİRKETTE PAY DEVRİ NASIL YAPILIR?
Limited şirkette pay devri, noterde imzaları onaylanmış yazılı bir sözleşme ve kural olarak ortaklar genel kurulunun onayı ile geçerli olur (TTK m. 595/1-2). Şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse genel kurul onayı sebep göstermeden reddedebilir; şirket sözleşmesi devri tamamen de yasaklayabilir.
Kanun, devrin süresiz askıda kalmasını önlemek için bir süre öngörür: başvurudan itibaren üç ay içinde genel kurul reddetmezse onay verilmiş sayılır (TTK m. 595/7). Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, %50-%50 paylı iki ortaklı bir limited şirkette bir ortağın payını üçüncü kişiye devretmesi üzerine diğer ortağın ihtarnameyle onay vermediğini bildirmesinin tek başına sonuç doğurmadığını belirtmiştir. Daireye göre onay genel kurulun devredilemez yetkisidir; genel kurul üç ay içinde reddetmediği için onay verilmiş ve paylar devralana geçmiş sayılır (Yargıtay 11. HD, E. 2021/428, K. 2022/2613, T. 30.03.2022).
Kararın girişimciler açısından sonucu şudur: Ortaklardan birinin payını istemediği bir kişiye devretmesini engellemek isteniyorsa önalım, onay veya devir yasağı gibi kısıtlar şirket sözleşmesine açıkça yazılmalı ve genel kurul süresinde toplanmalıdır.
LİMİTED ŞİRKET ORTAĞI VERGİ BORCUNDAN SORUMLU MU?
Limited şirket ortağı, şirketten tahsil edilemeyen veya tahsil edilemeyeceği anlaşılan vergi gibi amme alacaklarından sermaye hissesi oranında doğrudan sorumludur (6183 sayılı Kanun m. 35/1). Bu sorumluluk, ortağın şirket yöneticisi olmasına bağlı değildir.
Sorumluluk pay devriyle de sona ermez. Payı devreden ve devralan, devirden önceki döneme ait amme alacaklarından birlikte (müteselsilen) sorumludur (6183 sayılı Kanun m. 35/2). Sorumluluğun sınırı sermaye hissesi oranıdır; Danıştay 3. Dairesi, şirketin %50 ortağı adına borcun tamamı için düzenlenen ödeme emrini, hissesi oranında sorumlu tutulması gerektiği gerekçesiyle iptal eden kararı onamıştır (Danıştay 3. D., E. 2023/7603, K. 2024/6663, T. 09.12.2024).
Anonim şirkette pay sahibi yalnızca taahhüt ettiği sermaye payıyla ve şirkete karşı sorumludur (TTK m. 329/2); 6183 sayılı Kanun m. 35 yalnızca limited şirket ortaklarına uygulanır. Buna karşılık her iki şirket türünde de, şirketten tahsil edilemeyen amme alacakları kanuni temsilcilerin, yani müdürlerin veya yönetim kurulu üyelerinin şahsi malvarlığından istenebilir (6183 sayılı Kanun mükerrer m. 35). Kurucu hem pay sahibi hem yönetim kurulu üyesiyse bu fark pratikte daralır.
YATIRIM ALACAK BİR STARTUP İÇİN HANGİ ŞİRKET TÜRÜ DAHA UYGUN?
Yatırım alacak bir girişimde anonim şirket, pay devri ve yatırım araçları bakımından daha esnek bir yapı sunar. Nama yazılı paylar, kanunda veya esas sözleşmede aksi öngörülmedikçe sınırlama olmaksızın devredilebilir ve devir ciro edilmiş pay senedinin teslimiyle yapılabilir (TTK m. 490). Kurucular kontrolü korumak isterse esas sözleşmeye devrin şirket onayına bağlı olduğu yazılabilir; şirket bu durumda esas sözleşmede öngörülen önemli bir sebebi ileri sürerek veya payları gerçek değeriyle almayı önererek onayı reddedebilir (TTK m. 492 ve 493). Bedeli tamamen ödenmemiş nama yazılı paylar ise kanun gereği ancak şirketin onayıyla devredilebilir; şirket bu onayı yalnızca devralanın ödeme gücü şüpheliyse ve istenen teminat verilmemişse reddedebilir (TTK m. 491). Bu kural, sermayenin bir kısmı tescilden sonraki 24 ay içinde ödenen anonim şirketlerde gündeme gelir (TTK m. 344).
Anonim şirkette genel kurul, borçlanma araçlarının sahiplerine veya çalışanlara yeni pay edinme hakkı tanıyarak sermayenin şarta bağlı artırılmasına karar verebilir (TTK m. 463). Bu mekanizma, paya dönüştürülebilir yatırım araçlarının ve çalışanlara pay verilmesinin hukuki zeminlerinden biridir.
4 Haziran 2026'da yürürlüğe giren 7582 sayılı Kanun bu alanda yeni bir düzenleme getirmiştir. Teknogirişim rozetine sahip ve halka açık olmayan şirketlerin paya dönüştürülebilir borç sözleşmelerine dayanarak yapacakları şarta bağlı sermaye artırımlarında TTK'nın şarta bağlı sermaye artırımına ilişkin hükümleri uygulanmaz (5746 sayılı Kanun m. 3/15). Bu artırımların usul ve esaslarını Ticaret Bakanlığının görüşü üzerine Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı belirleyecektir; bu yazının yayım tarihi itibarıyla yayımlanmış usul ve esaslara ulaşılamamıştır.
Limited şirketle başlayan bir girişim, yatırım aşamasında anonim şirkete dönüşebilir; TTK m. 181 bir sermaye şirketinin başka türde bir sermaye şirketine dönüşmesine izin verir.
ÖRNEK SENARYO: İKİ KURUCULU BİR YAZILIM GİRİŞİMİ
(Bu örnek kurgusaldır.)
Antalya'da iki yazılımcı, geliştirdikleri uygulamayı ticarileştirmek için %50-%50 paylı bir limited şirket kurar. Şirket sözleşmesine pay devrine ilişkin özel bir hüküm koymazlar. Bir yıl sonra kuruculardan biri payının tamamını noterde bir yatırımcıya devreder ve devri şirkete bildirir. Diğer kurucu yatırımcıyı istemediğini noter ihtarnamesiyle bildirir, ancak genel kurul toplanmaz.
TTK m. 595/7 ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yukarıdaki kararına göre, genel kurul başvurudan itibaren üç ay içinde reddetmediği için devir onaylanmış sayılabilir ve yatırımcı %50 ortak olur. Kurucuların bu sonucu önlemek için şirket sözleşmesine önalım hakkı veya devrin belirli şartlara bağlanması gibi hükümler koyması ve ret kararını süresi içinde genel kurulda alması gerekirdi.
Aynı girişim ileride kurumsal bir yatırım fonundan yatırım almayı planlıyorsa, yatırımdan önce anonim şirkete dönüşüm, esas sözleşmede pay devri kısıtları ve şarta bağlı sermaye artırımı hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir.
ŞİRKET KURULMADAN ÖNCE KARARLAŞTIRILMASI GEREKENLER
Şirket türü: Yatırım ve pay devri planı varsa anonim şirket, az ortaklı ve yatırım planı olmayan bir yapı için limited şirket.
Sermaye ve ödeme takvimi: Asgari sermaye tutarı ve nakdi sermayenin ne zaman ödeneceği.
Pay dağılımı ve devir kısıtları: Kurucuların payları, önalım hakkı, devir onayı ve bir kurucunun ayrılması hâlinde payların akıbeti.
Yönetim: Şirketi kimin temsil edeceği; müdürler ve yönetim kurulu üyeleri kanuni temsilci olarak amme alacaklarından kişisel sorumluluk riski taşır.
Teşvikler: Teknogirişim rozetine başvuru imkânı ve kuluçka girişimcisi olmaya hak kazanmış girişimcilerin kurduğu, dijital şirket tanımına uyan şirketler için kuruluştan itibaren üç yıla kadar 5174 sayılı Kanun m. 24'te tanımlı oda ve borsa ücret ve aidatlarından muafiyet (5746 sayılı Kanun m. 3/16; dijital şirket tanımını Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı belirleyecektir).
SONUÇ
Startup için doğru şirket türü, girişimin yatırım planına ve ortaklık yapısına göre belirlenir. Limited şirket daha düşük sermaye ile kurulur, ancak pay devri noter onaylı sözleşme ve kural olarak genel kurul onayı gerektirir ve ortaklar şirketten tahsil edilemeyen kamu borçlarından hisseleri oranında sorumludur. Anonim şirket daha yüksek sermaye gerektirir, buna karşılık pay devri ve şarta bağlı sermaye artırımı bakımından yatırım sürecine daha uygun bir yapı sunar. Kuruluştan önce pay dağılımı ve devir kısıtlarının şirket sözleşmesine doğru yansıtılması, ileride kurucular arasında çıkabilecek uyuşmazlıkları azaltır. Girişiminizin yapısına ilişkin değerlendirme için ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
KAYNAKÇA
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 181, 329, 332, 338, 344, 463, 490, 491, 492, 493, 573, 574, 580, 585, 595.
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun m. 35 ve mükerrer m. 35.
5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun m. 3/15 ve 3/16 (7582 sayılı Kanun m. 11 ile eklenen fıkralar, RG 04.06.2026).
Anonim ve Limited Şirketler İçin En Az Sermaye Tutarının Artırılmasına İlişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Karar Sayısı 7887, RG 25.11.2023.
Teknoloji ve Yenilik Odaklı Girişimlerin Belirlenmesi ve Belgelendirilmesine Dair Yönetmelik, RG 03.07.2025.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/428, K. 2022/2613, T. 30.03.2022.
Danıştay 3. Daire, E. 2023/7603, K. 2024/6663, T. 09.12.2024.
Sık Sorulan Sorular
01Startup için limited şirket mi anonim şirket mi kurulmalı?
Türk hukukunda startup için ayrı bir şirket türü yoktur. Yatırım almayı ve pay devrini planlayan girişimler için anonim şirket, bedeli ödenmiş payların devrinin kural olarak noter ve genel kurul onayı gerektirmemesi ve şarta bağlı sermaye artırımına imkân vermesi nedeniyle genellikle daha elverişlidir. Az ortaklı ve yatırım planı olmayan girişimler için daha düşük sermayeyle kurulan limited şirket yeterli olabilir.
022026'da limited ve anonim şirket kurmak için en az ne kadar sermaye gerekir?
7887 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca 1 Ocak 2024'ten itibaren limited şirketin en az esas sermayesi 50.000 TL, anonim şirketin en az esas sermayesi 250.000 TL'dir. Kayıtlı sermaye sistemini kabul eden halka açık olmayan anonim şirketlerde en az başlangıç sermayesi 500.000 TL'dir.
03Limited şirkette hisse devri nasıl yapılır?
Limited şirkette pay devri, imzaları noterce onaylanmış yazılı bir sözleşmeyle yapılır ve şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemişse ortaklar genel kurulunun onayıyla geçerli olur (TTK m. 595). Genel kurul başvurudan itibaren üç ay içinde reddetmezse onay verilmiş sayılır.
04Limited şirket ortağı şirketin vergi borcundan sorumlu olur mu?
Evet. 6183 sayılı Kanun m. 35'e göre limited şirket ortağı, şirketten tahsil edilemeyen amme alacaklarından sermaye hissesi oranında doğrudan sorumludur. Payını devreden ortak ile devralan kişi, devirden önceki döneme ait amme alacaklarından birlikte sorumlu tutulur.
05Teknogirişim rozeti nedir ve kimler başvurabilir?
Teknogirişim rozeti, girişimin teknoloji ve yenilik tabanlı, ölçeklenebilir bir iş modeline sahip olduğunu gösteren ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca verilen bir belgedir. Türkiye'de kurulmuş, KOBİ ve bağımsız işletme niteliğindeki, kuruluşunun üzerinden en fazla on beş yıl geçmiş ve teknoloji ve yenilik tabanlı, ölçeklenebilir bir iş modeline sahip şahıs veya sermaye şirketleri başvurabilir; rozet üç yıl geçerlidir.
06Limited şirket sonradan anonim şirkete çevrilebilir mi?
Evet. TTK m. 181'e göre bir sermaye şirketi başka türde bir sermaye şirketine dönüşebilir. Bu nedenle limited şirketle başlayan bir girişim, yatırım aşamasında anonim şirkete dönüşebilir.
