Otoparkta Araç Yandı: Zararı Kim Öder? Araç Sahibi, Otopark, AVM ve Üreticinin Sorumluluğu
Otoparkta yanan bir aracın zararını kimin ödeyeceği, yangının nerede çıktığına ve aracın nereye bırakıldığına göre değişir. Türk hukukunda yangının çıktığı aracın sahibi, park hâlindeki araç için ancak kusuru veya araçtaki bozukluk ispat edilirse sorumlu olur (Karayolları Trafik Kanunu m. 85/3). Otopark ve garaj işleteni ise kendisine bırakılan araçtaki zarardan, kanundaki kurtuluş sebepleri ve tutar sınırı saklı kalmak üzere, kusur aranmaksızın sorumludur (Türk Borçlar Kanunu m. 579). Yangın bir üretim hatasından çıkmışsa imalatçı veya ithalatçıya da başvurulabilir (7223 sayılı Kanun m. 6). Bu yazı; kasko, yangın çıkan aracın sahibi, trafik sigortası, ücretli otopark, AVM, site yönetimi, üretici ve elektrikli araç şarj hizmeti bakımından sorumluluğu, süreleri ve başvuru yollarını Yargıtay kararlarıyla açıklamaktadır.
OTOPARKTA ARAÇ YANDIĞINDA İLK OLARAK NE YAPILMALI?
Otopark yangınından sonra en önemli iş, yangının nerede ve nasıl başladığını gösteren delilleri kaybolmadan toplamaktır. Sorumluluğun kime ait olduğu çoğu zaman yangının hangi araçtan, hangi parçadan ve hangi sebeple çıktığına bağlıdır. Yargıtay da yangın davalarında teknik dayanağı olmayan bilirkişi raporlarıyla karar verilmesini bozma sebebi saymaktadır (Yargıtay 11. HD, E. 2012/8555, K. 2012/20089; Yargıtay 17. HD, E. 2020/811, K. 2021/2696).
Yangından hemen sonra şu adımlar atılmalıdır:
İtfaiye yangın raporu ve kolluk tutanağı istenmelidir. Bu raporlar yangının başlangıç noktasını ve muhtemel sebebini gösteren ilk resmî belgelerdir.
Otoparkın, AVM'nin veya sitenin kamera kayıtlarının saklanması yazılı olarak talep edilmelidir. Kayıtlar belirli bir süre sonra silinebilir.
Yanan araçlar, otopark alanı, yangın söndürme sistemleri ve uyarı tabelaları fotoğraflanmalı; tanıkların iletişim bilgileri alınmalıdır.
Araç kalıntıları incelenmeden hurdaya verilmemelidir. Yangının üretim hatasından çıkıp çıkmadığı ancak araç üzerinde yapılacak teknik incelemeyle anlaşılabilir.
Delilin kaybolma veya ileri sürülmesinin zorlaşma ihtimali varsa, dava açılmadan önce mahkemeden delil tespiti istenebilir (HMK m. 400). Tespit kapsamında keşif ve bilirkişi incelemesi yapılabilir.
Kasko şirketine ve varsa diğer sigortacılara poliçedeki sürelere uygun şekilde ihbarda bulunulmalıdır.
KASKO YANAN ARACI ÖDER Mİ?
Kasko, araç sahibinin kendi aracındaki zararı karşılayan isteğe bağlı bir sigortadır; yangının teminat kapsamında olup olmadığı ve hangi hâllerin teminat dışı tutulduğu poliçe şartlarına göre belirlenir. Bu nedenle ilk iş, poliçede yangın teminatının ve istisnaların kontrol edilmesidir.
Kasko şirketi tazminatı ödedikten sonra, ödediği tutar kadar sigortalının yerine geçer ve zarardan sorumlu olanlara karşı dava açabilir (TTK m. 1481/1). Kasko şirketi bu hakkını yangının çıktığı aracın sahibine veya otopark işletmesine karşı kullanabilir; aşağıda anılan Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2011 tarihli kararı bu tür bir rücu davasıdır. Sigortacıya yöneltilecek tazminat istemleri, sigorta konusu olaydan itibaren on yılda zamanaşımına uğrar (TTK m. 1482).
Kaskosu olmayan veya kaskonun karşılamadığı zararı bulunan araç sahibi, aşağıda açıklanan sorumlulara doğrudan başvurmak zorundadır.
YANGININ ÇIKTIĞI ARACIN SAHİBİ YANAN DİĞER ARAÇLARDAN SORUMLU MU?
Yangının çıktığı aracın işleteni, park hâlindeki araç için kural olarak ancak kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusuru ya da araçtaki bir bozukluk ispat edilirse sorumlu olur. Karayolları Trafik Kanunu m. 85/3, işletilme hâlinde olmayan bir motorlu aracın sebep olduğu kazada zarar görenin, işletenin kusurunu veya araçtaki bozukluğun kazaya sebep olduğunu ispat etmesini arar. İşleten, kural olarak araç sahibi olan kişidir; aracın uzun süreli kiralanması gibi hâllerde ise kiracı işleten sayılır (KTK m. 3).
Bu kural, hareket hâlindeki araçlar için öngörülen ağır sorumluluktan farklıdır. KTK m. 85/1 uyarınca bir motorlu aracın işletilmesi bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa işleten kusuru aranmaksızın sorumludur. Park hâlinde, motoru çalışmayan bir araçta kendiliğinden çıkan yangında ise 85/3'teki kusur sorumluluğu uygulanır.
Yargıtay kararlarında bu ayrım açıkça yapılmıştır:
Park hâlinde yanan aracın yangını kasko sigortalı bir araca sıçramış, kasko şirketi rücu davası açmıştır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, işletenin sorumlu tutulabilmesi için kusurun veya aracın bozukluğu nedeniyle zararın meydana geldiğinin ispatı gerektiğini belirterek, KTK m. 85/3 tartışılmadan verilen kabul kararını bozmuştur (E. 2010/9872, K. 2011/3638, T. 19.04.2011).
Park hâlindeki bir aracın yanarak bir işyerine zarar verdiği dosyada Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, KTK m. 85/3 sorumluluğunun "tehlike sorumluluğu olmayıp kusur sorumluluğu" olduğunu ve kusuru ispat yükünün davacıda bulunduğunu belirtmiştir. Aynı kararda, itfaiye raporunda elektrik tesisatında kısa devre tespit edilmişken hukukçu bilirkişinin raporuyla davanın reddedilmesi yetersiz görülmüş ve alanında uzman bilirkişiden rapor alınması için karar bozulmuştur (E. 2012/8555, K. 2012/20089, T. 06.12.2012).
Uygulamada "araçtaki bozukluk" ispatı büyük ölçüde itfaiye raporuna ve teknik bilirkişi incelemesine dayanır. Bu nedenle yanan aracın kalıntıları, inceleme yapılmadan hurdaya verilmemelidir.
TRAFİK SİGORTASI PARK HÂLİNDEKİ ARACIN YANMASINI KARŞILAR MI?
Zorunlu trafik sigortası, park hâlinde kendiliğinden yanan bir aracın başka araçlara verdiği zararı kural olarak karşılamaz. KTK m. 91/1, zorunlu mali sorumluluk sigortasının işletenin KTK m. 85/1'deki sorumluluğunu karşılamak için yaptırılacağını düzenler. Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları da "işletilme halinde olmayan araçların sebep olacağı zararları" teminat dışında saymaktadır (A.6/a).
Aynı Genel Şartlar, işletilme hâlini "motorlu aracın mekanik aksamının çalışmasını mekanik aksamı çalışmasa bile motorlu aracın kendiliğinden de olsa hareket haline geçmesini" şeklinde tanımlar (A.2/ç). Yargıtay 11. Hukuk Dairesi de KTK m. 91 karşısında işletenin 85/3'teki sorumluluğunun trafik sigortası ile güvence altına alınmasının mümkün olmadığını belirterek, park hâlinde yanan aracın trafik sigortacısına karşı açılan davanın reddini onamıştır (E. 2012/8555, K. 2012/20089).
Bunun pratik sonucu şudur: Komşu aracı yanan kişi, park hâlinde yanan aracın trafik sigortacısından değil, kusur veya bozukluk ispat edildiği ölçüde o aracın sahibinden tazminat isteyebilir. Araç çalışır hâldeyken veya hareket ederken yanmışsa durum değişir; bu hâlde KTK m. 85/1 ve trafik sigortası gündeme gelir.
ÜCRETLİ OTOPARKTA YANAN ARAÇTAN OTOPARK İŞLETMESİ SORUMLU MU?
Garaj, otopark veya benzeri yerleri işleten kişi, kendisine bırakılan aracın yok olmasından, zarara uğramasından veya çalınmasından kusuru aranmaksızın sorumludur (TBK m. 579/1). Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu hükmün "kusursuz nitelikte bir sözleşmesel sorumluluk" düzenlediğini ve işletenin veya personelinin kusurunun sorumluluk için koşul olmadığını belirtmiştir (HGK, E. 2018/953, K. 2021/1410, T. 16.11.2021). Aynı ilke Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 26.02.2024 tarihli kararında da tekrarlanmıştır (E. 2022/5238, K. 2024/1452).
Otopark işleteninin sorumluluğuna ilişkin kurallar şöyle özetlenebilir:
| Kural | İçerik | Dayanak |
|---|---|---|
| Sorumluluğun niteliği | Kusur aranmaz; araç otoparka bırakılmış ve zarar görmüşse işleten sorumludur | TBK m. 579/1; HGK 2018/953 |
| Kurtuluş sebepleri | Zararın aracı bırakanın veya yanındakilerin kusurundan, mücbir sebepten ya da eşyanın niteliğinden doğduğunu işleten ispat etmelidir | TBK m. 579/1 |
| Tutar sınırı | İşletene veya çalışanlarına kusur yüklenemiyorsa sorumluluk günlük saklama ücretinin on katını aşamaz; kusur varsa bu sınır uygulanmaz | TBK m. 579/2 |
| Uyarı tabelaları | "Araçlardan sorumlu değiliz" türü ilanlar işleteni sorumluluktan kurtarmaz | TBK m. 579/3 |
| Talep hakkı | Aracı bırakan kişi, aracın maliki olmasa da zilyet olarak talepte bulunabilir | HGK 2018/953 |
Yangın davalarında tutar sınırı belirleyici olabilir. Kusursuz sorumlulukta işletenin ödeyeceği tutar günlük ücretin on katıyla sınırlı olduğundan, aracın gerçek değerinin tamamının istenebilmesi için çoğu zaman işletenin veya çalışanlarının kusurunun ortaya konması gerekir. Yangın söndürme tüplerinin bulunmaması, söndürme sisteminin çalışmaması veya yangına zamanında müdahale edilmemesi bu bakımdan önemlidir.
Bu konudaki iki Yargıtay kararı yol gösterici niteliktedir:
Ücretli bir otoparkta duran tırın alev alması üzerine araçtaki eşyalar zarar görmüştür. Otoparkı işleten birliğin yangın söndürme tedbirlerini almadığı için kusurlu bulunduğu dosyada Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, davalının kusurlu ve zarardan sorumlu olduğunu belirterek kararı onamıştır. Aynı kararda, on kat sınırı ve eşyanın niteliği gibi daha önceki temyiz aşamasında ileri sürülmeyen savunmaların son temyiz dilekçesinde ileri sürülemeyeceği de vurgulanmıştır (E. 2023/5466, K. 2024/3655, T. 18.11.2024).
Ücretli bir otoparka bırakılan otobüs yanmış; ilk derece mahkemesi otopark işleteninin TBK m. 579 uyarınca sorumlu olduğuna karar vermiş, bölge adliye mahkemesi bu kararı yerinde bulmuştur. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, davalının bozma sebepleri dışındaki temyiz itirazlarını reddetmiş; ancak aracın değeri, hasar öncesi durumu araştırılmadan ve hurda değeri düşülmeden belirlendiği, ticari faaliyette kullanıldığı ispatlanmadan kazanç kaybına hükmedildiği ve zamanaşımı def'i hakkında karar verilmediği için kararı bozmuştur (E. 2021/1377, K. 2021/6503, T. 24.11.2021).
Yangın otoparka bırakılan aracın kendisinden çıkmışsa, işleten zararın "eşyanın niteliğinden" doğduğunu ileri sürebilir; bunu ispat yükü işletendedir (TBK m. 579/1). Yangın başka bir araçtan sıçramışsa, bu durumun mücbir sebep sayılıp sayılamayacağı somut olayın koşullarına göre değerlendirilir. Bu noktada doğrudan bir Yargıtay kararına rastlanmamıştır.
AVM VE İŞYERİ OTOPARKINDA ARAÇ YANARSA KİM SORUMLU?
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, AVM otoparkına ilişkin bir kararında, AVM işleteninin müşterilerin araçlarını asgari özen yükümlülüğüyle koruma ve kollama borcu bulunduğunu kabul etmiştir. Daire, AVM'ye alışverişe gelen müşterinin aracının ve içindeki eşyaların korunması için yeterli güvenlik görevlisi bulundurmayan ve kamera sistemini çalışır durumda tutmayan işletenin kusurlu olduğunu belirtmiştir. Aynı kararda müşterinin değerli eşyalarını araçta görünür bırakması da müterafık kusur olarak değerlendirilmiştir (E. 2013/21217, K. 2014/238, T. 13.01.2014).
Yargıtay başka bir kararında, AVM'nin otopark hizmetini bedelsiz de olsa olası tüketicilere sunduğunu, istemin sözleşme öncesi sorumluluk (culpa in contrahendo) ilkesine dayandığını ve uyuşmazlığın Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında kaldığını kabul etmiştir. Bu nedenle davaya tüketici mahkemesinin bakması gerektiğine karar vermiştir (Yargıtay 13. HD, E. 2016/23349, K. 2019/91, T. 15.01.2019). AVM otoparkından aracın çalınmasına ilişkin bir başka dosyada da araç bedelinin AVM işleteninden tahsiline ilişkin karar oy çokluğuyla onanmıştır (Yargıtay 13. HD, E. 2017/9434, K. 2020/1433, T. 06.02.2020).
Bu kararlar araç hırsızlığına ilişkindir. Yangın hâlinde de AVM işleteninin benzer bir özen yükümlülüğü altında olup olmadığı ve gerekli güvenlik önlemlerini alıp almadığı tartışılabilir; AVM otoparkındaki yangına ilişkin ve ücretsiz AVM otoparkında TBK m. 579'daki kusursuz sorumluluğun uygulanıp uygulanmayacağına ilişkin doğrudan bir Yargıtay kararına rastlanmamıştır; incelenen kararlarda sorumluluk özen yükümlülüğü ve kusur üzerinden değerlendirilmiştir.
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik, kapalı otoparklar için somut yükümlülükler öngörür ve bunlara uyulup uyulmadığı kusur değerlendirmesinde önem taşır:
Toplam alanı 600 metrekareden büyük kapalı otoparklarda otomatik yağmurlama (sprinkler) sistemi, yangın dolap sistemi ve itfaiye su alma ağızları zorunludur (m. 60/1).
Toplam alanı 2.000 metrekareyi aşan kapalı otoparklarda mekanik duman tahliye sistemi bulunmalıdır (m. 60/2).
LPG veya CNG yakıt sistemli araçlar kapalı otoparklara giremez ve alınmaz. Alışveriş merkezlerindeki kapalı otoparklar için, yönetmelikte sayılan teknik şartları sağlamak kaydıyla istisna tanınmıştır (m. 60/4).
AVM binasının yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerden doğan zararlar bakımından yapı malikinin sorumluluğu da gündeme gelebilir (TBK m. 69/1).
SİTE VE APARTMAN KAPALI OTOPARKINDA ÇIKAN YANGINDA KİM SORUMLU?
Site veya apartman otoparkında çıkan yangında ilk muhatap, yangının çıktığı aracın sahibidir ve sorumluluğu yukarıda açıklanan KTK m. 85/3 kurallarına göre belirlenir. Site otoparkı bir işletme tarafından ücret karşılığı işletilmiyorsa, TBK m. 579'daki kusursuz sorumluluğun uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalıdır; bu konuda doğrudan bir Yargıtay kararına rastlanmamıştır.
Bunun yanında binanın kendisinden kaynaklanan eksiklikler ayrı bir sorumluluk alanı oluşturur:
Yapı maliki sorumluluğu: Bir binanın maliki, yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerden doğan zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m. 69/1). Çalışmayan bir sprinkler sistemi veya yönetmeliğe aykırı elektrik tesisatı bu kapsamda değerlendirilebilir.
Yöneticinin görevi: Kat Mülkiyeti Kanunu, yöneticiye anagayrimenkulün korunması, bakımı ve onarımı için gereken tedbirleri alma görevi verir (KMK m. 35/b ve h). Yangın söndürme sistemlerinin bakımının ihmal edilmesi bu görev çerçevesinde tartışılabilir.
Müteahhit ve yapı denetim: Yangın sistemleri projeye aykırı yapılmışsa yükleniciye karşı ayıp hükümlerine dayanılabilir. Ancak bu davayı kimin açacağı önemlidir. Site kapalı otoparkında bir aracın elektrik aksamından çıkan yangın sonrası site yönetiminin yükleniciye karşı açtığı davada ilk derece mahkemesi, talebin kat maliklerinin mülkiyet hakkına ve tüketici olarak seçimlik haklarına dayandığını, kat malikleri kurulunun yetki vermesinin site yönetimine dava açma ehliyeti sağlamaya yetmediğini kabul ederek davayı aktif husumet yokluğundan reddetmiştir. Yargıtay 6. Hukuk Dairesi bu kararı oy çokluğuyla onamış, karşı oyda aksi görüş savunulmuştur (E. 2024/2993, K. 2025/1520, T. 16.04.2025). Bu tartışma nedeniyle davanın kat malikleri tarafından veya onlar adına açılması değerlendirilmelidir.
LPG'li bir aracın yönetmeliğe aykırı olarak kapalı site otoparkına alınması (Yönetmelik m. 60/4), yangın o araçtan çıkmışsa araç sahibinin kusurunun değerlendirilmesinde dikkate alınabilecek bir husustur.
ARAÇ KENDİLİĞİNDEN YANDIYSA ÜRETİCİ SORUMLU OLUR MU?
Yangın aracın üretiminden kaynaklanan bir uygunsuzluktan çıkmışsa, imalatçı veya ithalatçı, ürünün bir kişiye veya bir mala verdiği zararı gidermekle yükümlüdür (7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu m. 6/1). Kanun metni zarar göreni araç alıcısıyla sınırlamamaktadır; bu nedenle yangının sıçradığı komşu araçların sahipleri de koşulları varsa bu hükme dayanabilir.
Ürün sorumluluğuna ilişkin temel kurallar şunlardır:
Zarar gören, zararı ve üründeki uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat etmelidir (m. 6/2).
İmalatçı veya ithalatçı; ürünü piyasaya kendisinin arz etmediğini, uygunsuzluğun dağıtıcının, üçüncü kişinin veya kullanıcının müdahalesinden kaynaklandığını ya da teknik düzenlemeye uygun üretimden doğduğunu ispatlarsa sorumluluktan kurtulur (m. 21/2-3).
Sorumluluğu kaldıran veya azaltan sözleşme hükümleri hükümsüzdür (m. 6/4).
Zamanaşımı, zararın ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren üç yıl ve her hâlde zararın doğduğu tarihten itibaren on yıldır (m. 6/6).
7223 sayılı Kanun, 12.03.2020 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanmış ve bir yıl sonra yürürlüğe girmiştir (m. 26). Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, ikinci el satışlarda imalatçının tazmin yükümlülüğünün bu Kanunla getirildiğini belirtmiş; Kanun'un yürürlüğünden önce açılan bir davada ikinci el alıcının imalatçıya ürün sorumluluğu ile başvuramayacağını kabul ederek kararı bozmuştur (E. 2025/5349, K. 2026/2107, T. 16.04.2026).
İmalat hatası iddiasında ispat yükü davacıdadır. Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, hareket hâlinde yanan bir çekiciye ilişkin davada, teknik ve bilimsel dayanak içermeyen bir bilirkişi raporuyla yangının imalat hatasından çıktığının kabul edilmesini bozma sebebi saymış ve araç kalıntıları üzerinde laboratuvar incelemesi yapılmasını, teknik üniversitelerin otomotiv bölümlerinden uzman bir heyetten rapor alınmasını istemiştir (E. 2020/811, K. 2021/2696, T. 15.03.2021).
Araç tüketici olarak satın alınmışsa, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'daki ayıplı mal hükümleri de uygulanır. Tüketici sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım veya ayıpsız misli ile değişim haklarından birini kullanabilir; onarım ve değişim hakları üretici veya ithalatçıya karşı da kullanılabilir ve bunlar satıcıyla birlikte müteselsilen sorumludur (TKHK m. 11/1-2). Seçimlik hakla birlikte Türk Borçlar Kanunu'na göre tazminat da istenebilir (m. 11/6). Ayıplı maldan sorumluluk teslimden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir; ancak ayıp ağır kusur veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı uygulanmaz (m. 12). Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, sıfır kilometre alınıp yanan bir araçla ilgili davada tüketicinin önce tazminat isteyip sonra ıslahla ayıpsız misli talep etmesinin seçimlik hakkı tükettiği anlamına gelmediğine karar vermiştir (E. 2025/4814, K. 2026/1710, T. 30.03.2026).
ELEKTRİKLİ ARAÇ ŞARJ EDİLİRKEN YANARSA KİM SORUMLU?
Halka açık bir şarj istasyonunda şarj sırasında çıkan yangında, şarj hizmetini sunan şarj ağı işletmecisinin sorumluluğu da gündeme gelir. EPDK'nın Şarj Hizmeti Yönetmeliği, şarj hizmetinin sunulmasında asli sorumluluğun şarj ağı işletmecisine ait olduğunu düzenler (m. 20/5). Şarj ağı işletmecisi, şarj hizmeti sunumundan kaynaklanabilecek cana ve mala karşı zararları tazmin etmek için gerekli mali sorumluluk sigortalarını yaptırmakla yükümlüdür (m. 16/1-g). Kullanıcıların zararlarının tazmininde 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uygulanır (m. 28/2).
Yangının sebebi araçtaki bataryadan veya şarj sisteminden kaynaklanıyorsa üreticinin sorumluluğu, şarj ünitesinden veya binanın elektrik tesisatından kaynaklanıyorsa ünite işletmecisinin ya da yapı malikinin sorumluluğu ayrıca değerlendirilir. Park hâlinde şarj edilen bir aracın zorunlu trafik sigortası bakımından "işletilme hâlinde" sayılıp sayılmayacağı konusunda doğrudan bir Yargıtay kararına rastlanmamıştır. Elektrikli araç yangınlarında yangının başlangıç noktasının teknik olarak tespiti, bu nedenle diğer yangınlardan daha da belirleyicidir.
ZAMANAŞIMI, ARABULUCULUK VE BAŞVURU YOLLARI
Otopark yangınından doğan talepler, kime yöneltildiğine göre farklı sürelere tabidir. Aşağıdaki tablo başlıca süreleri göstermektedir:
| Talep | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Kasko şirketine tazminat talebi | Olaydan itibaren 10 yıl | TTK m. 1482 |
| Yanan aracın sahibine karşı tazminat | Öğrenmeden itibaren 2 yıl, her hâlde 10 yıl | KTK m. 109; TBK m. 72 |
| Otopark işletenine karşı sözleşmeden doğan talep | 10 yıl (genel süre) | TBK m. 146 |
| İmalatçı veya ithalatçıya karşı ürün sorumluluğu | Öğrenmeden itibaren 3 yıl, her hâlde 10 yıl | 7223 sayılı Kanun m. 6/6 |
| Satıcıya karşı ayıplı mal talebi (tüketici) | Teslimden itibaren 2 yıl; hile veya ağır kusurla gizlenen ayıpta uygulanmaz | TKHK m. 12 |
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak bazı uyuşmazlıklarda dava şartıdır. Tüketici mahkemelerinde görülen uyuşmazlıklarda (örneğin AVM otoparkı veya ayıplı araç davaları) arabulucuya başvuru dava şartıdır; ancak tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar bu kuralın dışındadır (TKHK m. 73/A). Konusu bir miktar para olan ticari davalarda da arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır (TTK m. 5/A). Örneğin sigorta şirketinin bir otopark işletmesine karşı açtığı rücu davası ticari dava niteliğindeyse bu kural uygulanır.
ÖRNEK SENARYO: SİTE OTOPARKINDA SIÇRAYAN YANGIN
(Bu örnek kurgusaldır.)
Antalya'da bir sitenin kapalı otoparkında gece saatlerinde park hâlindeki bir araçta yangın çıkmış, yangın yanındaki iki araca sıçramıştır. Otoparkın sprinkler sistemi devreye girmemiştir.
Yangının sıçradığı araçlardan birinin kaskosu vardır. Bu aracın sahibi zararını kasko şirketinden ister; kasko şirketi ödeme yaptıktan sonra yangının çıktığı aracın sahibine rücu edebilir (TTK m. 1481). Kaskosu olmayan diğer araç sahibi ise yangının çıktığı aracın trafik sigortasına kural olarak başvuramaz; çünkü park hâlindeki aracın sebep olduğu zarar trafik sigortasının teminatı dışındadır (ZMSS Genel Şartları A.6/a).
Her iki talep bakımından da yangının çıktığı aracın sahibinin sorumluluğu, kusurunun veya araçtaki bir bozukluğun ispatına bağlıdır (KTK m. 85/3). İtfaiye raporu yangının aracın elektrik tesisatından çıktığını gösteriyorsa, teknik bilirkişi incelemesi bu ispat için belirleyici olacaktır. İnceleme yangının üretim hatasından kaynaklandığını ortaya koyarsa, imalatçı veya ithalatçıya karşı da talepte bulunulabilir (7223 sayılı Kanun m. 6).
Sprinkler sisteminin çalışmaması ise yapı maliki ve yöneticinin sorumluluğunu gündeme getirir (TBK m. 69; KMK m. 35). Sistemin projeye aykırı yapıldığı anlaşılırsa müteahhide karşı dava da düşünülebilir; bu davanın kat malikleri tarafından açılması, site yönetiminin aktif husumet ehliyeti tartışmasından doğan riski azaltabilir.
SONUÇ
Otopark yangınlarında sorumluluk tek bir kişide toplanmaz; yangının çıktığı aracın sahibi, otopark veya AVM işleteni, bina maliki ve yönetici, araç üreticisi ve sigortacılar aynı olayda farklı hukuki sebeplerle sorumlu olabilir. Park hâlindeki aracın sahibi ancak kusur veya bozukluk ispat edilirse sorumludur ve trafik sigortası bu zararı kural olarak karşılamaz. Otopark işleteni ise kusur aranmaksızın, ancak kusuru yoksa günlük ücretin on katıyla sınırlı olarak sorumludur. Her durumda sonucu belirleyen, yangının başlangıç noktasının ve sebebinin teknik olarak doğru tespit edilmesidir. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme almak için ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
KAYNAKÇA
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m. 3, 85, 91, 109.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 69, 72, 146, 579.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m. 5/A, 1481, 1482.
7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu m. 6, 21, 26.
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun m. 11, 12, 73/A.
634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m. 35.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 400.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları A.2, A.6.
Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik m. 60.
Şarj Hizmeti Yönetmeliği m. 16, 20, 28.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2018/953, K. 2021/1410, T. 16.11.2021.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2010/9872, K. 2011/3638, T. 19.04.2011.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2012/8555, K. 2012/20089, T. 06.12.2012.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/1377, K. 2021/6503, T. 24.11.2021.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2022/5238, K. 2024/1452, T. 26.02.2024.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2023/5466, K. 2024/3655, T. 18.11.2024.
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2013/21217, K. 2014/238, T. 13.01.2014.
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2016/23349, K. 2019/91, T. 15.01.2019.
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2017/9434, K. 2020/1433, T. 06.02.2020.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi, E. 2024/2993, K. 2025/1520, T. 16.04.2025.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2025/5349, K. 2026/2107, T. 16.04.2026.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi, E. 2020/811, K. 2021/2696, T. 15.03.2021.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2025/4814, K. 2026/1710, T. 30.03.2026.
Sık Sorulan Sorular
01Otoparkta yanan aracın zararını trafik sigortası öder mi?
Park hâlinde kendiliğinden yanan bir aracın başka araçlara verdiği zarar, zorunlu trafik sigortasının kural olarak teminatı dışındadır. ZMSS Genel Şartları "işletilme halinde olmayan araçların sebep olacağı zararları" teminat dışında sayar (A.6/a) ve Yargıtay da park hâlinde yanan aracın trafik sigortacısına karşı açılan davanın reddini onamıştır (Yargıtay 11. HD, E. 2012/8555, K. 2012/20089).
02Yangının çıktığı aracın sahibi komşu araçların zararını öder mi?
Park hâlindeki aracın sahibi, ancak kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusuru ya da araçtaki bir bozukluğun yangına sebep olduğu ispat edilirse sorumlu olur (KTK m. 85/3). İspat yükü zarar görendedir; bu nedenle itfaiye raporu ve teknik bilirkişi incelemesi belirleyicidir.
03Ücretli otopark "araçlardan sorumlu değiliz" tabelası asarsa sorumluluktan kurtulur mu?
Hayır. Otopark işleteni sorumluluk üstlenmediğini herhangi bir yolla ilan etse bile sorumluluktan kurtulamaz (TBK m. 579/3). İşleten ancak zararın aracı bırakanın kusurundan, mücbir sebepten veya eşyanın niteliğinden doğduğunu ispat ederse kurtulur.
04Otopark işleteninin ödeyeceği tazminatın bir sınırı var mı?
İşletene veya çalışanlarına kusur yüklenemiyorsa sorumluluk, her araç için alınan günlük saklama ücretinin on katını aşamaz (TBK m. 579/2). Yangın söndürme tedbirlerinin alınmaması gibi bir kusur varsa bu sınır uygulanmaz ve zararın tamamı istenebilir.
05AVM otoparkında yanan araç için AVM sorumlu mu?
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, AVM otoparkına ilişkin bir kararında işletenin müşterilerin araçlarını asgari özen yükümlülüğüyle koruma borcu bulunduğunu kabul etmiştir (E. 2013/21217, K. 2014/238). Bu karar araç içinden hırsızlığa ilişkindir; AVM otoparkındaki yangına dair doğrudan bir Yargıtay kararına rastlanmamıştır. Bununla birlikte AVM'nin yangın güvenliği önlemlerini alıp almadığı, örneğin kapalı otoparktaki sprinkler sisteminin çalışıp çalışmadığı, sorumluluğun belirlenmesinde önemlidir.
06Araç üretim hatası yüzünden yandıysa kime başvurulur?
Üründeki uygunsuzluk bir kişiye veya mala zarar verdiyse imalatçı veya ithalatçı zararı gidermekle yükümlüdür (7223 sayılı Kanun m. 6). Zarar gören, uygunsuzluk ile zarar arasındaki nedensellik bağını ispat etmelidir; zamanaşımı öğrenmeden itibaren üç yıl ve her hâlde on yıldır. Tüketici olarak satın alınan araçlarda ayrıca ayıplı mal hükümleri de uygulanır (TKHK m. 11).
