Yabancılar Türkiye'de Ev Alarak Oturma İzni Alabilir mi? Tapu ile İkamet İzni Şartları
Türkiye'de konut sahibi olan yabancılar, bu konuta dayanarak kısa dönem ikamet izni (halk arasında oturma izni) alabilir. Bunun için konutun yabancı adına tapuda kayıtlı olması, edinildiği tarihte en az 200.000 ABD Doları karşılığı Türk lirası değerinde bulunması ve yabancının bu evi kendi konutu olarak kullanması gerekir (6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 31/1-b; Göç İdaresi Başkanlığı e-İkamet belge listesi). Bu yazı; evin taşıması gereken şartları, başvuruda istenen belgeleri, iznin süresini ve iptal sebeplerini, ev almanın vatandaşlık ve süresiz oturma hakkıyla ilişkisini ve başvuru reddedildiğinde izlenecek yolu açıklamaktadır.
TAPU İLE OTURMA İZNİ NEDİR VE KİMLER BAŞVURABİLİR?
Tapu ile oturma izni, Türkiye'de taşınmazı bulunan yabancıya Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (YUKK) m. 31/1-b uyarınca verilen kısa dönem ikamet iznidir. İzin, yabancının Türkiye'de taşınmaz sahibi sıfatıyla yasal olarak kalmasını sağlar.
Kanun bu izni "verilebilir" diye düzenler; yani konut sahibi olmak izni kendiliğinden doğurmaz. Başvuru sahibinin ayrıca YUKK m. 32'deki genel şartları taşıması gerekir: başvuru gerekçesine ilişkin belgeleri sunmak, Türkiye'ye girişine izin verilmeyecek yabancılar arasında olmamak (m. 7), genel sağlık ve güvenlik standartlarına uygun barınma koşuluna sahip olmak, istenirse adli sicil belgesi vermek ve Türkiye'deki adresini bildirmek.
Konutun birden fazla kişi adına kayıtlı olması da mümkündür. YUKK Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 28/3'e göre aile üyeleri konut üzerinde paylı veya elbirliği mülkiyetine sahipse her biri bu gerekçeyle ayrı ayrı başvurabilir. Tapuda adı bulunmayan aile üyeleri için ise konut yalnızca maddi imkânın tespitine dayanak oluşturabilir (Yönetmelik m. 28/3).
EV ALARAK OTURMA İZNİ İÇİN EVİN DEĞERİ NE KADAR OLMALI?
Göç İdaresi Başkanlığı'nın e-İkamet sisteminde yayımladığı güncel belge listesine göre konutun edinim tarihi itibarıyla değeri en az 200.000 ABD Doları karşılığı Türk lirası olmalıdır. Bu eşik tüm iller için aynı biçimde yazılmıştır; büyükşehir ile diğer iller arasında ayrım yapılmamıştır.
Eşiğin dayanağı YUKK m. 31/6'dır. 7533 sayılı Kanun'la 2024 yılında eklenen bu fıkra, kısa dönem ikamet iznine esas olacak taşınmazın niteliğini ve değerini belirleme yetkisini İçişleri Bakanlığı'na vermiştir. Tutarın kanunda değil idari düzenlemede yer alması, değişikliğe açık olduğu anlamına gelir; bu nedenle satın alma kararından önce güncel tutarın e-İkamet sisteminden kontrol edilmesi gerekir.
Miras veya bağış yoluyla edinilen konutlarda belge listesi ayrıca güncel bir taşınmaz değerleme raporu ister. Belge listesi, satın alınan konutlar için ayrıca bir değer tespit yöntemi öngörmemektedir.
EV HANGİ ŞARTLARI TAŞIMALI?
Oturma iznine esas taşınmaz konut olmalı ve yabancı tarafından konut olarak kullanılmalıdır (Yönetmelik m. 28/3). Konut niteliğinde olmayan taşınmazlar, örneğin arsa, tarla veya dükkân, bu şartı karşılamaz.
Göç İdaresi'nin belge listesi bu kuralı açıkça somutlaştırır: konut kira ve benzeri gelir getirici amaçlarla kullanılamaz. YUKK m. 33/1-b ise iznin veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesini ret, iptal ve uzatmama sebebi sayar. Dolayısıyla oturma izni alınan bir evin turistlere günlük veya sezonluk kiralanması, iznin iptaline yol açabilecek bir risk oluşturur.
YABANCILAR TÜRKİYE'DE HER YERDEN EV ALABİLİR Mİ?
Yabancıların Türkiye'de taşınmaz edinmesi 2644 sayılı Tapu Kanunu m. 35'e tabidir. Buna göre Cumhurbaşkanınca belirlenen ülkelerin vatandaşları taşınmaz edinebilir; yabancı gerçek kişilerin edindiği taşınmazların toplam alanı özel mülkiyete konu ilçe yüzölçümünün yüzde onunu, bir yabancının ülke genelinde edinebileceği alan ise otuz hektarı geçemez (Tapu Kanunu m. 35/1).
Askeri yasak bölgeler, askeri güvenlik bölgeleri, stratejik bölgeler ve özel güvenlik bölgelerindeki taşınmazlarda tapu işlemleri bu bölgelerin koordinatlarına göre yürütülür (Tapu Kanunu m. 35/5). Kanuna aykırı edinilen veya edinim amacına aykırı kullanıldığı tespit edilen taşınmazlar, verilen süre içinde malik tarafından elden çıkarılmazsa tasfiye edilerek bedele çevrilir (m. 35/6). Tapu devrinden önce taşınmazın bu sınırlamalara takılmadığının teyidi, oturma izni başvurusundan önceki ilk adımdır.
BAŞVURU NASIL YAPILIR VE HANGİ BELGELER İSTENİR?
YUKK m. 21'e göre ikamet izni başvurusu kural olarak yabancının vatandaşı olduğu veya yasal olarak bulunduğu ülkedeki Türk konsolosluğuna yapılır. Kanunun 22. maddesinde sayılan hâllerde başvuru Türkiye içinden valiliklere yapılabilir ve Yönetmelik m. 19/4 uyarınca başvurular elektronik ortamda da alınabilir. Göç İdaresi başvuruları e-İkamet sistemi üzerinden almaktadır.
e-İkamet belge listesine göre konut gerekçeli başvurularda istenen başlıca belgeler şunlardır:
| Belge | Açıklama |
|---|---|
| Başvuru formu | Yabancı, yasal temsilcisi veya vekâletnameli avukatı imzalar |
| Pasaport fotokopisi ve 2 biyometrik fotoğraf | Pasaport aslı randevuda hazır bulundurulur |
| Tapu senedi fotokopisi | Konutun başvurana ait olduğunu gösterir; konutun edinim tarihindeki değeri en az 200.000 ABD Doları karşılığı olmalıdır |
| Aile bağını gösterir belge | Konut aile üyeleri adına paylı veya elbirliğiyle kayıtlıysa |
| Numarataj belgesi | İlk başvuruda konutun bulunduğu belediyeden alınır |
| Tapu devam belgesi | Uzatma başvurularında istenir |
| Değerleme raporu | Miras veya bağışla edinilen konutlarda |
| Sağlık sigortası | Süresi, istenen ikamet süresini kapsamalıdır |
| Maddi imkân belgesi veya beyanı | Kalınacak süre için yeterli ve düzenli gelir |
| Harç ve belge bedeli makbuzu | İkamet harcından muaf ülke vatandaşları yalnızca belge bedelini öder |
Yurt içinden yapılan başvurularda yabancı şirketlerce düzenlenen özel sağlık sigortaları ancak Türkiye'de akdettirilmişse kabul edilir (Yönetmelik m. 22/13). Yabancı bir sigorta şirketinden yurt dışında yaptırılmış poliçe, yurt içinden yapılan başvuruda kabul edilmez.
OTURMA İZNİ KAÇ YIL VERİLİR, NASIL UZATILIR VE NE ZAMAN İPTAL EDİLİR?
YUKK m. 31/2, kısa dönem ikamet izninin her defasında en fazla iki yıllık sürelerle verilebileceğini düzenler. Uygulama Yönetmeliği m. 28/1 ise en fazla birer yıllık sürelerden söz eder; verilecek süre başvuru sahibinin talebi ve gerekçesi dikkate alınarak idarece belirlenir.
Uzatma başvurusu, iznin bitmesine altmış gün kalmasından itibaren ve her durumda süre dolmadan valiliğe yapılmalıdır (YUKK m. 24/2). Süresinde başvuran yabancıya harca tabi olmayan bir belge verilir; izin süresi sona erse bile karar verilinceye kadar bu belgeyle Türkiye'de kalınabilir.
YUKK m. 33/1'e göre şu hâllerde izin verilmez, verilmişse iptal edilir ve uzatılmaz:
YUKK m. 32'de aranan şartlardan birinin yerine getirilmemesi veya sonradan ortadan kalkması; örneğin konutun satılması.
İznin veriliş amacı dışında kullanılması; örneğin konutun kiraya verilmesi.
Yabancı hakkında geçerli bir sınır dışı etme veya Türkiye'ye giriş yasağı kararı bulunması.
Yurt dışında geçirilen süre bakımından iptalin usul ve esasları yönetmelikle düzenlenmiştir (YUKK m. 33/2). Uygulama Yönetmeliği m. 29/1-c'ye göre zorunlu kamu hizmeti, görev, eğitim veya sağlık nedenleri dışında son bir yıl içinde toplam yüz yirmi günden fazla yurt dışında kalınması, kısa dönem ikamet izninin iptali veya uzatılmaması sebebidir.
ÖRNEK SENARYO: ANTALYA'DA DAİRE ALAN BİR ÇİFT
(Bu örnek kurgusaldır.)
Alman vatandaşı bir çift, Antalya'da bir daireyi ikisi adına paylı mülkiyetle satın alır ve dairenin edinim tarihindeki değeri eşiğin üzerindedir. Eşlerin ikisi de tapuda malik olduğu için her biri konut gerekçesiyle ayrı ayrı kısa dönem ikamet izni başvurusu yapabilir (Yönetmelik m. 28/3). Daire yalnızca kocanın adına kayıtlı olsaydı, konut eş için yalnızca maddi imkânın tespitine dayanak oluşturabilirdi.
Çift ilk yıl izin aldıktan sonra yaz aylarında Almanya'ya dönmeyi ve daireyi bu dönemde günlük kiralamayı düşünür. Bu tercih, konutun gelir getirici amaçla kullanılması anlamına gelir ve YUKK m. 33/1-b uyarınca iznin iptaline yol açabilir. Yaz aylarını Almanya'da geçirmeleri de ayrıca hesaba katılmalıdır: son bir yıl içinde yurt dışında toplam yüz yirmi günü aşan kalış iznin iptaline yol açabilir (Yönetmelik m. 29/1-c). İleride süresiz oturma iznine başvuracaklarsa, uzun yurt dışı kalışlar ikamet süresini de kesebilir (YUKK m. 28).
EV ALMAK VATANDAŞLIK VEYA SÜRESİZ OTURMA HAKKI SAĞLAR MI?
Konuta dayalı kısa dönem ikamet izni Türk vatandaşlığı sağlamaz. Yatırım yoluyla istisnai vatandaşlık, Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 20/1-b'de ayrı şartlara bağlanmıştır: en az 400.000 ABD Doları tutarında taşınmaz satın alınması ve tapu kaydına üç yıl satılmaması şerhi konulması. Oturma izni eşiği ile vatandaşlık eşiği birbirinden bağımsızdır.
Süresiz oturma için yol, uzun dönem ikamet iznidir. YUKK m. 42/1'e göre Türkiye'de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet izniyle kalan yabancılara, Bakanlığın onayıyla valiliklerce uzun dönem ikamet izni verilir. YUKK m. 28 uyarınca kısa dönem ikamet izinlerinin tamamı bu sekiz yıla sayılır; ancak zorunlu kamu hizmeti, eğitim ve sağlık sebepleri dışında bir yılda toplam altı ayı veya son beş yılda toplam bir yılı aşan yurt dışı kalışlar ikamette kesinti sayılır ve önceki süreler hesaba katılmaz.
BAŞVURU REDDEDİLİRSE NE YAPILABİLİR?
Kısa dönem ikamet izninin reddi veya iptali bir idari işlemdir ve idare mahkemesinde iptal davasına konu olabilir. Dava açma süresi, işlemin yazılı bildirimini izleyen günden itibaren altmış gündür (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7). 7533 sayılı Kanun'la eklenen YUKK m. 31/7, bu davalarda savunmanın verilmesi veya savunma süresinin geçmesiyle dosyanın tekemmül edeceğini ve duruşma yapılmasının mahkemenin takdirinde olduğunu düzenler.
Danıştay 10. Dairesi, İstanbul'da mesken niteliğinde taşınmazı bulunan bir yabancının başvurusunun, sonradan iptal edilmiş eski tahdit kayıtları gerekçe gösterilerek reddedilmesini hukuka aykırı bulmuştur. Daire, konut niteliğinde olan ve bu amaçla kullanılan taşınmazı bulunan yabancının kanundaki diğer şartları da taşıması hâlinde kısa dönem ikamet izni alabileceğini belirtmiştir. Daire, aile bağlarına dayanarak işlemi iptal eden ilk derece kararını sonucu itibarıyla yerinde bulmuş ve kendi gerekçesiyle oy birliğiyle onamıştır (Danıştay 10. D., E. 2016/3625, K. 2020/5405, T. 25.11.2020). Karardan çıkan sonuç, iptal edilmiş eski kayıtların tek başına ret gerekçesi olamayacağı ve yargısal denetimde başvurunun dayandığı konut gerekçesine ilişkin şartların incelenmesi gerektiğidir.
SONUÇ
Türkiye'de konut sahibi olan yabancı, YUKK m. 31/1-b uyarınca kısa dönem ikamet izni alabilir; ancak konutun edinim tarihindeki değeri en az 200.000 ABD Doları karşılığı olmalı, konut başvuru sahibinin kendi oturduğu ev olarak kullanılmalı ve kiraya verilmemelidir. İzin süreli olarak verilir, süresinde uzatılmalıdır ve şartlar ortadan kalktığında iptal edilebilir. Konut alımı ile oturma izni başvurusunu birlikte planlamak, tapu aşamasında yapılan bir hatanın izin aşamasında telafi edilememesi riskini azaltır. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme almak için ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
KAYNAKÇA
6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu m. 7, 21, 22, 24, 28, 31, 32, 33, 42.
Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik (RG 17.03.2016, 29656) m. 19, 22, 28, 29.
2644 sayılı Tapu Kanunu m. 35.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7.
Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 20.
Göç İdaresi Başkanlığı, e-İkamet, Kısa Dönem İkamet İzni Başvurularında İstenen Belgeler (erişim: 02.11.2026).
Danıştay 10. Daire, E. 2016/3625, K. 2020/5405, T. 25.11.2020.
Sık Sorulan Sorular
01Yabancılar ev alarak oturma izni alabilir mi?
Evet. Türkiye'de konut sahibi olan yabancıya 6458 sayılı Kanun m. 31/1-b uyarınca kısa dönem ikamet izni verilebilir. Konutun yabancı adına tapuda kayıtlı olması, konut olarak kullanılması ve Kanun m. 32'deki genel şartların da sağlanması gerekir. İzin kendiliğinden doğmaz; idare başvuruyu bu şartlara göre değerlendirir.
02Oturma izni için ev kaç dolar olmalı?
Göç İdaresi'nin e-İkamet belge listesine göre konutun edinim tarihindeki değeri en az 200.000 ABD Doları karşılığı Türk lirası olmalıdır. Tutarı belirleme yetkisi YUKK m. 31/6 uyarınca İçişleri Bakanlığı'ndadır; satın almadan önce güncel tutar kontrol edilmelidir.
03Oturma izni alınan ev kiraya verilebilir mi?
Hayır. Belge listesine göre konut kira ve benzeri gelir getirici amaçlarla kullanılamaz. İznin veriliş amacı dışında kullanılması YUKK m. 33/1-b uyarınca iznin iptali veya uzatılmaması sebebidir.
04Tapu ile alınan oturma izni kaç yıllık verilir?
Kanun, kısa dönem ikamet izninin her defasında en fazla iki yıllık sürelerle verilebileceğini öngörür (YUKK m. 31/2); Uygulama Yönetmeliği m. 28/1 ise birer yıllık sürelerden söz eder. Uzatma başvurusu iznin bitmesine altmış gün kalmasından itibaren ve süre dolmadan yapılmalıdır (YUKK m. 24/2). Son bir yıl içinde yurt dışında toplam yüz yirmi günü aşan kalış, iznin iptali veya uzatılmaması sebebidir (Uygulama Yönetmeliği m. 29/1-c).
05Ev almak Türk vatandaşlığı sağlar mı?
Konuta dayalı oturma izni vatandaşlık sağlamaz. Taşınmaz yoluyla istisnai vatandaşlık için en az 400.000 ABD Doları tutarında taşınmazın tapuya üç yıl satılmaması şerhiyle satın alınması gerekir (Türk Vatandaşlığı Kanununun Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik m. 20/1-b).
06Oturma izni başvurusu reddedilirse ne yapılır?
Ret kararına karşı, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren altmış gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir (İYUK m. 7). Danıştay 10. Dairesi, iptal edilmiş eski kayıtlara dayanan bir reddi hukuka aykırı bulmuştur (E. 2016/3625, K. 2020/5405, T. 25.11.2020).
